پایگاه خبری -تحلیلی راه صنعت، سلامت دهان و دندان به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از سلامت عمومی، جایگاه مهمی در بهداشت فردی و اجتماعی دارد. اما واقعیت‌های آماری در ایران نشان می‌دهد که وضعیت دندان ایرانیان چندان مطلوب نیست و در برخی موارد نگران‌کننده به‌نظر می‌رسد. بر اساس آخرین گزارش وزارت بهداشت، شاخص پوسیدگی، کشیدگی و پرشدگی دندان (DMFT) در گروه سنی ۱۲ سال حدود ۲.۱ است؛ این در حالی است که این عدد در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته زیر ۱ گزارش شده است. در جمعیت بزرگسال، این شاخص حتی به بالای ۱۴ نیز می‌رسد که نشان از شیوع بالای مشکلات درمان‌نشده دهانی در کشور دارد.چندی پیش رئیس کل سازمان نظام پزشکی ایران اعلام کرد که بیش از ۲۵۰ میلیون دندان پوسیده در دهان ایرانی‌ها وجود دارد و هر ایرانی به‌طور میانگین دارای دو تا سه دندان پوسیده یا فاسد است. این آمار به‌روشنی بیانگر گستردگی مشکلات دهان و دندان در کشور است.

آمارهای غیررسمی در برخی استان‌ها نیز تصویری هشداردهنده ترسیم می‌کنند. بیش از ۷۰ درصد افراد بالای ۳۰ سال دست‌کم یک دندان ازدست‌رفته دارند، که علاوه بر جنبه‌های بهداشتی، پیامدهای روانی، اجتماعی و اقتصادی فراوانی به دنبال دارد.

در کشورهای توسعه‌یافته، سلامت دهان در قالب سیاست‌های ملی و خدمات عمومی دنبال می‌شود. به عنوان مثال، در اسکاندیناوی یا ژاپن، کودکان از سنین پایین تحت مراقبت‌های منظم دندانپزشکی قرار می‌گیرند و بسیاری از خدمات ساده بهداشتی حتی در مدارس نیز انجام می‌شود. این در حالی است که در ایران، خدمات پیشگیرانه مانند فلورایدتراپی و فیشورسیلانت برای بسیاری از خانواده‌ها همچنان دور از دسترس است؛ عمدتاً به دلیل هزینه‌های بالا و نبود پوشش بیمه‌ای مناسب.

قیمت ایمپلنت دندان، که یکی از درمان‌های رایج در میان بزرگسالان محسوب می‌شود، بسته به کیفیت و برند، در سال ۱۴۰۴ از حدود ۸ تا ۵۰ میلیون تومان متغیر است. این در حالی است که بسیاری از مردم حتی توان پرداخت هزینه‌های اولیه‌ای مانند کشیدن یا پر کردن دندان را ندارند. بیش از ۶۰ تا ۷۰ درصد جمعیت کشور از عهده این هزینه‌ها برنمی‌آیند و همین مسئله منجر به تأخیر در مراجعه و تشدید مشکلات می‌شود.

یکی از مشکلات اساسی، عدم توجه بیمه‌های پایه به خدمات دندانپزشکی است. اغلب بیمه‌ها یا این خدمات را پوشش نمی‌دهند، یا فقط بخش بسیار محدودی از هزینه‌ها را تقبل می‌کنند. در کنار این موضوع، آموزش ناکافی در زمینه بهداشت دهان و دندان در مدارس و خانواده‌ها و همچنین فرهنگ غالبِ واکنشی در برابر مشکلات دندان، باعث می‌شود افراد تنها زمانی به دندانپزشک مراجعه کنند که دیگر کار از پیشگیری گذشته است.

کلینیک‌های دندانپزشکی در سطح شهر نیز بارها اعلام کرده‌اند که اکثریت مراجعان در مراحل پیشرفته بیماری مراجعه می‌کنند، در حالی که با آموزش و پیشگیری می‌توان بسیاری از این مشکلات را از ابتدا مهار کرد. برای مثال، کلینیک نسترن در غرب تهران گزارش داده که بیش از ۶۵ درصد مراجعان برای نخستین بار زمانی مراجعه می‌کنند که درمان ساده دیگر کافی نیست.
اکنون زمان آن فرا رسیده است که دولت و مجلس دندان را به عنوان عضوی از بدن به رسمیت بشناسند و خدمات آن را همچون سایر درمان‌های پزشکی در نظام بیمه‌ای قرار دهند. لازم است که قوانین حمایتی، وزارت بهداشت را مکلف به ارائه خدمات مؤثر، جامع و برابر برای تمام اقشار جامعه کند. بدون اصلاحات ساختاری در سیاست‌های سلامت دهان، شکاف نابرابری در سلامت دهان همچنان گسترش خواهد یافت و هزینه‌های اجتماعی آن گریبان‌گیر همه خواهد شد