پایگاه تحلیلی- خبری راه صنعت- یکی از دلایلی که برای تعطیلی‌های گسترده ارائه می‌شود، مسئله کمبود گاز و برق در فصل سرما است. اما آیا این مشکل به‌خاطر ناترازی انرژی است یا ضعف سیاست‌گذاری و یا تاثیر سیاست های خارجی دولت؟

دکتر علی سعدوندی اقتصاددان در این‌باره به فراز می گوید:«مشکل اصلی کمبود انرژی نیست، بلکه ساختار اقتصادی بیمار و سیاست‌ های نادرست در حوزه انرژی و اقتصاد است. در بسیاری از کشورهای جهان، با برنامه‌ ریزی‌ های دقیق و اصلاحات اقتصادی، مصرف انرژی بهینه شده و مشکلاتی مانند کمبود گاز و برق مدیریت می‌شود. اما در ایران، عدم سرمایه‌ گذاری کافی در زیرساخت‌های انرژی و سیاست‌ های ناکارآمد، منجر به بحران‌ های مکرر شده است.»
به گفته دکتر سعدوندی مشکلات ساختاری در نظام اقتصادی کشور وجود دارد و اقتصاد ایران به‌شدت به نفت و درآمد های ارزی وابسته است. این در حالی است که در سال‌ های اخیر، درآمد های نفتی کاهش یافته و دولت نیز نتوانسته منابع درآمدی جدیدی ایجاد کند. بنابراین، به‌ جای اجرای اصلاحات اقتصادی، به اقدامات کوتاه‌ مدت و موقتی، مانند تعطیلی گسترده، متوسل می‌شود.

پرمصرف ها در بخش صنعت و خانگی
بر اساس داده‌های سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ مصرف برق در بخش‌های خانگی همیشه بالاتر یا نزدیک به مصرف صنعتی بوده است. سال ۱۳۸۴ مصرف برق خانگی ۴۴۱۰۸ گیگاوات و مصرف برق صنعتی ۴۳۰۱۴ گیگاوات ساعت بوده است.نزدیکی میزان مصرف این دو بخش تا سال ۱۳۸۹ ادامه پیدا کرده و آن سال ۶۰۹۰۷ گیگاوات سهم بخش خانگی و ۶۱۱۸۳ گیگاوات میزان مصرف بخش صنعت بوده است. افزایش تولید و گسترش صنعت در این فاصله زمانی باعث شده این بخش سهم بیشتری از انرژی کشور به خود اختصاص دهد.از ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۳مصرف صنعت از بخش خانگی بیشتر شده و پس از آن تا کنون همچنان بخش خانگی مصرف بیشتری از بخش صنعتی استفاده کرده است.

هر روز تعطیلی چقدر زیان آور است؟
اعتماد در گزارشی به بررسی زیان هر روز تعطیلی کشور پرداخته است بنا به این گزارش براساس سهم دولت در تولید ناخالص ملی، هر روز که ادارات، مراکز دولتی، دستگاه‌های ستادی و کارمندی دولت به بهانه ناترازی انرژی تعطیل می‌شود، حدود ۷۵۸۵میلیارد تومان از تولید ناخالص داخلی کشور کاسته خواهد شد.‌
هر روز تعطیلی سراسری بابت کمبود برق و گاز، اندکی اقتصاد کشور را کوچک‌تر می‌کند و با طولانی شدن دوره تعطیلات این اتفاق بیشتر به چشم می‌آید.‌در فصل سرد امسال، حداقل ۱۰روز به‌دلیل برودت هوا و ناترازی انرژی، تقریبا تعطیلات سراسری در کشور صورت گرفت؛ فارغ از سایر تعطیلی‌ها که چند استان را دربرمی‌گرفت، همین تعطیلی ۱۰روزه بیش از ۷۰هزار میلیارد تومان از تولید ناخالص داخلی کشور کاسته است.

براساس سهم دولت در تولید ناخالص ملی، هر روز که ادارات، مراکز دولتی، دستگاه‌های ستادی و کارمندی دولت به بهانه ناترازی انرژی تعطیل می‌شود، حدود ۷۵۸۵میلیارد تومان از تولید ناخالص داخلی کشور کاسته خواهد شد.‌گرچه به‌واسطه بدنه فربه دولت و بهره‌وری پایین آن، به‌نظر می‌رسد تعطیل بودن یا نبودن آن فرقی به حال کشور نکند؛ اما تکرار تعطیلی‌ها و کاهش ساعت کاری دولت موضوعی است که به‌هرحال اثرات آن در تولید ناخالص داخلی منعکس خواهد شد.‌البته این زیان روزانه حدود ۷.۶همتی فقط ناشی از اثرات اقتصادی تعطیلی ادارات و کارمندان دولت است و خسارت واقعی ناترازی انرژی و قطعی برق و گاز به صنایع و بخش‌های مختلف اقتصادی را در برنمی‌گیرد.‌گرچه ناترازی انرژی فقط در برخی از روزهای فصل سرد دولت را تعطیل کرده است، صنایع انرژی‌بر مدت‌هاست که با ناترازی انرژی و قطعی برق و گاز مواجه هستند. براساس محاسباتی که چندی پیش انجمن فولادسازان انجام داده بود، ناترازی انرژی در ۹ماهه امسال بیش از ۱۰۰همت فقط به صنعت فولاد کشور زیان وارد کرده است که میانگین روزانه آن به ۳۷۰میلیارد تومان می‌رسد.‌این موضوع می‌تواند به‌صورت جداگانه برای سایر صنایع و بخش‌ها نظیر سیمان، فلزات، صنایع غذایی، کشاورزی و… نیز محاسبه شود که رقم آن بسیار بالاتر از خسارتی خواهد بود که روزانه به صنعت فولاد وارد می‌شود.

هزینه تعطیلی دولت از جیب مردم
در بودجه سال‌جاری، ۷۳درصد از منابع درآمدی بودجه از محل مالیات تأمین شده و مابقی آن ناشی از فروش نفت و استقراض از بانک مرکزی بوده است که البته این استقراض هم در ادامه باید از محل مالیات یا درآمدهای نفتی کشور تسویه شود؛ با این حساب، حداقل ۷۳درصد حقوق و مزایایی که کارمندان دولت دریافت می‌کنند از محل مالیاتی است که مردم در قالب مالیات بر درآمد، مالیات ارزش‌افزوده و مالیاتی که در قیمت مصرف‌کننده کالا و خدمات لحاظ شده، پرداخت می‌کنند.‌به بیانی دیگر، ازنظر آمار و ارقام، هزینه و خرج تعطیلی دولت از جیب مردم اعم از مصرف‌کننده، فعال اقتصادی یا مزد و حقوق‌بگیر پرداخت می‌شود؛ درحالی‌که اغلب آنها در شرایط تعطیلی دولت، نمی‌توانند تعطیل باشند و چه‌بسا به‌دلیل تعطیلی دولت باید دردسرهای بیشتری نظیر آموزش آنلاین فرزندان، تعطیلی بانک‌ها و معطلی در کارهای اداری را نیز تحمل کنند.